World map – Orbis Terrarum Typus (..); P. Plancius / B. van Deutecom – 1604-1623

Description

Famous world map with two hemispheres in an oval frame with decorative scrollwork. The map features a title bar, a solar system, and a compass rose.

Beroemde wereldkaart met twee hemisferen in een ovalen kader voorzien van decoratief rolwerk. De kaart is voorzien van een titelbalk, een zonnestelsel en een kompasroos.

Details

• Type: cartographic print
• Title: Orbis Terrarum Typus de Integro Multis in Locis Emendatus auctore Petro Plancio
• Publication: 1604-1623, 1^th version in 2^nd state
• Technique: copper engraving, contemporary coloring with later adjustments, gold hightened elements
• Carthographer: Petrus Plancius
• Engraver: Baptista Doetecomius (Sculptor)
• Publiced in: Biblia: dat is, de gantsche Heylighe Schriftuere, grondelijck ende (..) by J.E. Cloppenburg e.a. in Amsterdam
• Size print: 28.3 x 51.0 cm
• Size paper: 28.3 x 52.0 cm
• Verso: Dutch text: ‘Een corte aenwijsinghe van den afcomsten der Volcken die den Aerdtbodem bewoonen/ dienende tot verclaringhe des thienden Capittels Genesis/ ende der Geographische Tafel/ in welke de gheheele Werelt int korte beschreven wordt (..)’
• ID: M2830W
• Source: Shirley Mapping of the world [177]; Schilder Monumenta Cartographica Neerlandica vol.1 p.13-24, Jozef Bossu Petrus Plancius, predikant en geograaf, Allard Pierson | 400 jaar Petrus Plancius, Peter van der Krogt, Geografie 11 2022, Petrus Plancius – Biblia Neerlandica.

Condition: B

Good, given age. Centerfold as issued, with minimal vertical margins. Sharp print on thinly laid paper. General signs of age. Sidefolds, two small creases left- and right and some imperfections in the upper- and bottom margins reinforced with Japanese paper on the verso, without loss of image.

Goed, gegeven de leeftijd. Middenvouw als uitgegeven met minimale verticale marges. Scherpe afdruk op dun gelegd papier. Gebruikelijke ouderdomsverschijnselen. Zijvouwen, twee kleine scheurtjes in de linker- en rechter zijkanten en wat imperfecties in de boven- en ondermarge met Japans papier verstevigd aan het verso, zonder beeldverlies.

Backgrounds

Petrus Plancius (1552-1622)

Plancius was born Pieter Platevoet into a wealthy family in Dranouter, West Flanders. He studied theology, geography, and science in Germany and England. From 1576 onward, Plancius preached calvinist doctrine in the countryside and later in the larger cities of Flanders and Brabant. After fleeing persecution by the Inquisition in Brussels, Plancius settled as a preacher in Amsterdam in 1585. Following the fall of Antwerp in 1585, Amsterdam had become a major trading center with ambitious plans to break the Spanish trade monopoly in the Indies and America. Plancius was a driving force behind overseas ventures and became an undisputed authority on maritime cartography and navigation. Through Plancius’s intervention, important Spanish nautical charts by the Portuguese Bartholomeo de Lasso, the most advanced in the world at the time, were acquired. From 1592 onward, Plancius used these maps to chart a world map and sailing routes to the East and West for Cornelis Claeszoon. He improved the maps based on the latest information from East Indiamen such as De Houtman (1595-1597), Neck, and Warwijck (1598-1599). Thanks to Plancius’s scientific advice, his knowledge of winds and currents, his instructions, his maps, and his instruments, the ships were able to follow a reliable route. In 1594, he was the architect, partner, and director of the “Compagnie van Verre” (Company of Far Away). From 1596 onward, Jan Huygen van Linschoten published his Itinerario, with travel reports and improved versions of Portuguese charts of the route to the Indies. The highly decorative second version of Plancius’s world map was included in the editon of 1599. The voyages to the Indies around the Cape of Good Hope were a great success. In 1602, Plancius became the official mapmaker of the Dutch East India Company (VOC), founded that year. It is doubtful whether he actively performed this role, as he became embroiled in the fierce religious disputes between Calvinists and Remonstrants. Plancius belonged to an influential group of strict Calvinists and played a role in the Synod of Dort of 1618, which condemned Remonstrants.

Plancius werd geboren als Pieter Platevoet in een vermogende familie te Dranouter in West-Vlaanderen. Hij volgde opleidingen in de theologie, aardrijkskunde en exacte wetenschappen in Duitsland en Engeland. Vanaf 1576 predikte Plancius de calvinistische leer op het platteland en later in de grotere steden van Vlaanderen en Brabant. Na te zijn gevlucht voor vervolging door de Inquisitie in Brussel vestigde Plancius zich in 1585 als predikant in Amsterdam. Na de val van Antwerpen in 1585 was Amsterdam een ​​belangrijk handelscentrum geworden met grote ambities om het Spaanse handelsmonopolie in Indië en Amerika te breken. Plancius was een drijvende kracht achter overzeese ondernemingen en werd een onbetwiste autoriteit op het gebied van maritieme cartografie en zeevaartkunde. Door bemiddeling van Plancius konden belangrijke Spaanse zeekaarten van de Portugees Bartholomeo de Lasso worden verworven, de meest geavanceerde ter wereld in die tijd. Vanaf 1592 gebruikte Plancius deze kaarten om voor Cornelis Claeszoon een wereldkaart en vaarroutes naar de Oost en West in kaart te brengen. Hij verbeterde de kaarten op basis van de laatste informatie van Indiëvaarders als De Houtman (1595-1597), Neck en Warwijck (1598-1599). Aan Plancius’ wetenschappelijke advies, zijn kennis van winden en zeestromingen, zijn instructies, zijn kaarten en instrumenten is het te danken dat de schepen een verantwoorde route konden volgen. In 1594 was hij architect, partner en bestuurder van de ‘Compagnie van Verre’. Vanaf 1596 brengt Jan Huygen van Linschoten zijn Itinerario uit, met reisverslagen en verbeterde versies van Portugese zeekaarten van de route naar Indië. De hoogst decoratieve tweede versie van Plancius’ wereldkaart werd in de editie van 1599 opgenomen. De tochten naar Indië om Kaap de Goede Hoop waren een groot succes. In 1602 werd Plancius de officiële kaartmaker van de in dat jaar opgerichte ‘Vereenigde Oostindische Compagnie’ (VOC). Het is te betwijfelen of hij die functie actief heeft uitgevoerd, want hij raakte verwikkeld in de felle, religieuze twisten tussen calvinisten en remonstranten. Plancius behoorde tot een invloedrijke groep van strenge calvinisten en had een rol in de Dortse synode van 1618 waarin remonstranten veroordeeld werden.

The worldmap by Petrus Plancius

Plancius established his name as a cartographer with a series of Bible maps and a world map in a ‘Deux-Aes’ bible, Biblia, that is the Gantsche Heilige Schrift, published in 1590 by Laurens Jacobszoon in Amsterdam. The motifs of the Bible maps are the same as the Genevan woodcut maps from earlier editions of the Bible. Plancius made the maps in the style of and based on the common atlases of Mercator, Ortelius and De Jode. He initially collaborated with the highly respected graphic artist Baptista van Deutecom. Plancius’s world map Orbis Terrarum Typus de Integro Multis largely contains the projection of Rumond Mercator’s map from 1587. Plancius improved the projection with changes in America, South Asia (Japan) and the islands in the Indian archipelago. Plancius distinguishes six continents: Europe, Asia, Africa, North America (America Mexiana), South America (America Peruana), and Magellanica (Terra Australis). The South Pole, Terra Australis or Magallanica, is drawn as large as in Ortelius and includes names from the Marco Polo era. The world map shows two hemispheres in an oval frame with decorative scrollwork. The map includes a title bar, a solar system, and a compass rose.

Plancius maps are rare on the market because they were never reprinted in atlas form. The world map, in its first state, was published in five editions of the Bible between 1590 and 1596. From 1604 to 1623, five reissues followed in the second state, including those by Jan Evertsz. Cloppenburg. The second state is recognizable by the bold text “Magallanica” in the southern hemisphere. There were further reissues in the third state between 1625 and 1653, where the reference to Plancius in the title bar was replaced by ‘D.R.M. Mathes’.

Plancius vestigde zijn naam als cartograaf met een serie bijbelkaarten en een wereldkaart in een ‘Deux-Aes’ bijbel Biblia, dat is de Gantsche Heilige Schrift, in 1590 uitgegeven door Laurens Jacobszoon in Amsterdam. De motieven van de bijbelkaarten zijn gelijk aan de Geneefse houtsnedekaarten uit eerdere edities van de bijbel. Plancius heeft de kaarten gemaakt in de stijl van én op basis van de gangbare atlassen van Mercator, Ortelius en De Jode. Hij werkte in eerste instantie samen met de hoogst gewaardeerde graficus Baptista van Deutecom. Plancius wereldkaart Orbis Terrarum Typus de Integro Multis bevat grotendeels de projectie van de kaart van Rumond Mercator uit 1587. Plancius verbeterde de projectie met wijzigingen in America, Zuid-Azië (Japan) en de eilanden in de Indische archipel. Plancius onderscheidt zes werelddelen: Europa, Azië, Afrika, Noord-Amerika (America Mexiana), Zuid-Amerika (America Peruana) en Magellanica (Terra Australis). De Zuidpool Terra Australis of Magallanica is nog even groot getekend als bij Ortelius en bevat namen uit het Marco Polo-tijdperk. De wereldkaart toont twee hemisferen in een ovalen kader voorzien van decoratief rolwerk. De kaart is voorzien van een titelbalk, een zonnestelsel en een kompasroos.

Plancius-kaarten zijn zeldzaam op de markt, omdat ze nooit in atlasvorm zijn herdrukt. De wereldkaart, in de eerste staat, is uitgegeven in vijf edities van de bijbel tussen 1590 en 1596. Vanaf 1604 tot 1623 volgen vijf heruitgaven in de tweede staat, onder andere door Jan Evertsz. Cloppenburg. De tweede staat is herkenbaar door de dikgedrukte tekst ‘Magallanica’ in het zuidelijk halfrond. Er volgen nog heruitgaven in de derde staat tussen 1625 en 1653  waar de verwijzing naar Plancius in de titelbalk is vervangen door ‘D.R.M. Mathes’.

The Van Deutecom family

Several members of the Van Deutecom (Doetecum) family played an important role as engravers and publishers in the development of Dutch cartography in the period between 1560 and 1630. Joannes van Deutecom the Elder (1530 – 1605) was one of the Netherlands’ most famous engravers. He was involved in the development of cartography in the Netherlands and made etchings inspired by works after genre scenes by Pieter Bruegel. Together with his brother Lucas and sons Baptista (1555 – 1611) and Joannes II (1558 – 1630), they worked in Deventer, Antwerp, Haarlem, and Rotterdam for publishers such as Hieronymus Cock, Nicolaus Liefrincx, Gerard de Jode, Abraham Ortelius, Petrus Plancius, and Lucas Janszn. Waghenaer. The quality of their engraving work was praised by colleague Matthias Quad: ‘umb dat jahr 1570 … eine gantz newe und uberkünstige art van etzen erfunden, also dasz sie allerley Figuren, Landtaffeln, mit allen Schrifften und Littern darin, so rein, geeff, lind und verblasen in Kupffer etzen kundten und noch kunnen, dasz es lange zeit van vielen verstendigen fur keine etzung, sonde reine reinen Schnitt is angesehen worden.’

Verschillende leden van het geslacht Van Deutecom (Doetecum) hebben als graveur en uitgever een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de Nederlandse cartografie in de periode tussen 1560 en 1630. Joannes van Deutecom de Oude (1530 – 1605) was één van Nederlands bekendste graveurs. Hij was betrokken bij het ontstaan van de cartografie in de Nederlanden en maakte etsen geïnspireerd op werken naar genretaferelen van Pieter Bruegel. Samen met zijn broer Lucas en zoons Baptista (1555 – 1611) en Joannes II (1558 – 1630) werkten zij in Deventer, Antwerpen, Haarlem en Rotterdam voor uitgevers als Hieronymus Cock, Nicolaus Liefrincx, Gerard de Jode, Abraham Ortelius, Petrus Plancius en Lucas Janszn. Waghenaer. De kwaliteit van hun graveurswerk werd geroemd door collega Matthias Quad: ‘umb dat jahr 1570 … eine gantz newe und uberkünstige art van etzen erfunden, also dasz sie allerley Figuren, Landtaffeln, mit allen Schrifften und Littern darin, so rein, geeff, lind und verblasen in Kupffer etzen kundten und noch kunnen, dasz es lange zeit van vielen verstendigen fur keine etzung, sonde reine reinen Schnitt is angesehen worden.’